Kiểm tra động cơ xe ô tô cũ: hướng dẫn chi tiết từng bước cho người mua

Động cơ là bộ phận đắt tiền nhất khi phải sửa chữa, nên kiểm tra máy là bước không thể bỏ qua khi mua xe ô tô cũ. Nói ngắn gọn: hãy yêu cầu nổ máy lúc xe còn nguội, nghe tiếng máy ở chế độ không tải, quan sát khói xả, kiểm tra dầu máy, nước làm mát và tìm dấu vết rò rỉ quanh khoang máy. Bài viết dưới đây hướng dẫn chi tiết từng bước để bạn tự đánh giá sơ bộ trước khi mang xe đi kiểm tra chuyên sâu.

Vì sao phải kiểm tra động cơ khi máy còn nguội?

Nhiều lỗi của động cơ chỉ lộ ra khi máy nguội: đề khó nổ, tiếng gõ ở vài giây đầu, khói xanh lúc khởi động hay tua máy dao động mạnh. Khi máy đã được nổ ấm từ trước, các khe hở giãn nở, dầu đã bôi trơn đều nên các triệu chứng này có thể tạm biến mất. Vì vậy, khi hẹn xem xe, bạn nên nói rõ với người bán là muốn tự tay nổ máy lần đầu trong ngày.

Một mẹo nhỏ: đặt tay lên nắp capo hoặc ống xả trước khi nổ máy. Nếu thấy ấm dù người bán nói xe chưa chạy, bạn có lý do để hỏi thêm hoặc hẹn lại vào hôm khác.

Quan sát tổng thể khoang máy

Trước khi nổ máy, mở capo và nhìn tổng thể. Khoang máy của một chiếc xe được dùng bình thường sẽ có bụi bám tự nhiên. Khoang máy quá sạch, bóng loáng như mới rửa đôi khi là để che vết rò rỉ dầu, vì vậy đừng vội đánh giá cao.

Những điểm cần nhìn kỹ

• Gioăng nắp máy (nắp dàn cò): xem có vệt dầu thấm xuống thân máy không. Thấm nhẹ ở xe nhiều tuổi là khá phổ biến, nhưng chảy thành giọt cần lưu ý.
• Các ốc bắt nắp máy, mặt máy: sơn trên đầu ốc bị trầy, xước dấu cờ lê có thể là dấu hiệu máy đã từng được tháo ra sửa.
• Dây curoa: kiểm tra vết nứt chân chim, sờn mép, độ căng.
• Ống nước, ống hơi: bóp nhẹ xem có bị chai cứng, nứt hay phồng không.
• Đáy máy và các-te: soi đèn pin từ dưới gầm xem có dầu đọng hoặc nhỏ giọt không.
• Dấu vết ngập nước: cặn bùn trong khe hốc, gỉ sét bất thường ở chân giắc điện, bu lông.

Kiểm tra dầu máy và nước làm mát

Đây là hai chất lỏng phản ánh khá rõ tình trạng sức khỏe của động cơ. Bạn có thể kiểm tra trong vài phút mà không cần dụng cụ.

Dầu máy

Rút que thăm dầu, lau sạch, cắm lại rồi rút ra để đọc mức dầu. Mức dầu nên nằm giữa hai vạch Min và Max. Dầu đen là bình thường với xe đã chạy một thời gian, nhưng cần cảnh giác nếu:

• Dầu có màu nâu sữa, đục như cà phê sữa: dấu hiệu dầu lẫn nước, có thể liên quan đến gioăng mặt máy.
• Dầu có mùi khét hoặc lẫn hạt kim loại li ti khi soi dưới ánh sáng.
• Mức dầu quá thấp: có thể xe ăn dầu hoặc chủ xe ít bảo dưỡng.

Mở thêm nắp đổ dầu phía trên máy. Nếu mặt trong nắp có lớp cặn bùn đen dày hoặc váng trắng như mayonnaise, hãy cân nhắc kỹ.

Nước làm mát

Chỉ kiểm tra khi máy nguội, tuyệt đối không mở nắp két nước khi máy nóng. Nước làm mát nên trong, đúng màu dung dịch đặc chủng. Nếu thấy váng dầu nổi, nước đục hoặc có bọt khí liên tục khi nổ máy, đó là dấu hiệu cần được thợ kiểm tra kỹ hơn.

Khởi động và nghe tiếng máy

Bật khóa điện, quan sát các đèn cảnh báo trên táp-lô sáng lên rồi tắt dần sau khi nổ máy. Đèn báo lỗi động cơ (Check Engine) không sáng khi bật khóa có thể là bóng đèn đã bị tháo để che lỗi.

Khi đề, máy khỏe thường nổ ngay sau một lần đề. Trong vài phút đầu, vòng tua không tải ở xe đời mới thường cao hơn một chút rồi giảm dần khi máy ấm. Hãy lắng nghe:

• Tiếng lạch cạch, gõ đều theo nhịp tua: có thể liên quan tới hệ thống xupap, con đội hoặc các chi tiết bên trong.
• Tiếng rít khi đề hoặc khi bật điều hòa: thường do dây curoa chai hoặc lỏng.
• Tiếng rè, lắc mạnh ở không tải: có thể do chân máy, bugi, bô-bin hoặc kim phun.

Bạn có thể nhờ người khác nhấn ga nhẹ vài lần trong khi bạn đứng bên ngoài nghe tiếng máy. Máy tốt sẽ lên ga mượt, nhả ga về tua ổn định, không bị khựng hay rung giật.

Quan sát khói xả

Đứng phía sau xe khi máy vừa nổ và khi nhấn ga. Ở xe máy xăng hoạt động bình thường, khí xả gần như không màu. Vào sáng sớm trời lạnh, hơi nước trắng mỏng bay nhanh là hiện tượng tự nhiên.

Với xe máy dầu, khói đen nhẹ khi đạp ga mạnh có thể xuất hiện, nhưng khói đen dày liên tục khi chạy bình thường là điều cần kiểm tra.

Đọc lỗi bằng máy chẩn đoán OBD

Hầu hết xe phổ thông hiện nay có cổng OBD dưới táp-lô phía người lái. Một thiết bị đọc lỗi có thể cho biết xe có đang lưu mã lỗi động cơ hay không. Lưu ý rằng lỗi có thể đã bị xóa ngay trước khi bán, nên kết quả "không có lỗi" chưa chắc là máy hoàn hảo. Một số thiết bị cho xem trạng thái sẵn sàng của các cảm biến, nếu nhiều mục ở trạng thái chưa sẵn sàng thì có thể lỗi vừa được xóa gần đây.

Kiểm tra động cơ khi lái thử

Chạy thử ít nhất 15 đến 20 phút với nhiều điều kiện: đường đông, đường thoáng, lên dốc nếu có thể. Trong lúc chạy, hãy để ý:

1. Xe có tăng tốc đều, không hụt hơi hay giật cục khi đạp ga.
2. Kim nhiệt độ nước làm mát đứng ở mức giữa, không tăng bất thường khi đi chậm hoặc dừng lâu.
3. Không có mùi khét, mùi dầu cháy hay mùi xăng trong khoang lái.
4. Sau khi chạy xong, mở capo kiểm tra lại xem có rò rỉ mới xuất hiện không.

Phần lái thử còn nhiều điểm khác ngoài động cơ, bạn có thể tham khảo thêm trong bài checklist 20 điểm kiểm tra xe cũ.

Giấy tờ bảo dưỡng nói gì về động cơ?

Sổ bảo dưỡng hoặc lịch sử dịch vụ tại hãng giúp bạn biết xe có được thay dầu định kỳ, đã từng sửa máy hay thay các chi tiết lớn hay chưa. Số km trên đồng hồ cũng nên được đối chiếu với lịch sử bảo dưỡng để phát hiện dấu hiệu tua công-tơ-mét. Nếu người bán không có hồ sơ, hãy dành nhiều thời gian kiểm tra thực tế hơn.

Lời khuyên trước khi xuống tiền

Việc tự kiểm tra giúp bạn loại bớt những chiếc xe có dấu hiệu rõ ràng, nhưng không thay thế được đánh giá của thợ có kinh nghiệm. Với chiếc xe bạn đã ưng, hãy mang đến gara hoặc trung tâm dịch vụ uy tín để kiểm tra áp suất nén, đọc lỗi chuyên sâu và soi kỹ hơn.

Song song đó, hãy tham khảo mặt bằng giá trên trang định giá xe ô tô cũ của Mecar (miễn phí, giá tham khảo tổng hợp từ tin rao bán công khai). Nếu động cơ có vấn đề cần sửa, bạn có căn cứ để thương lượng. Ngoài ra, bạn cũng có thể theo dõi các phiên đấu giá xe, ưu tiên những xe gắn nhãn "Đã kiểm định" để có thêm thông tin trước khi trả giá. Một động cơ khỏe là nền tảng để chiếc xe cũ phục vụ bạn bền bỉ trong nhiều năm.