Cân chỉnh thước lái, đảo lốp: vì sao cần làm định kỳ?

Bạn có để ý chiếc xe tự kéo nhẹ sang một bên khi thả tay lái trên đường thẳng, hay vô lăng không còn thẳng khi xe chạy thẳng? Đó có thể là lúc cần cân chỉnh thước lái. Còn nếu lốp trước mòn nhanh hơn lốp sau, đảo lốp sẽ giúp kéo dài tuổi thọ cả bộ lốp. Hai việc này thường bị hiểu lẫn hoặc bị bỏ quên, trong khi chúng ảnh hưởng đến cả độ an toàn lẫn chi phí nuôi xe.

Cân chỉnh thước lái là gì?

Cân chỉnh thước lái, còn gọi là căn chỉnh góc đặt bánh xe hay chỉnh độ chụm, là điều chỉnh các góc của bánh xe so với thân xe và mặt đường. Các thông số thường nhắc đến gồm góc camber (độ nghiêng của bánh), toe (độ chụm) và caster (góc nghiêng của trục lái). Mỗi dòng xe có giá trị chuẩn riêng do hãng quy định.

Khi các góc này lệch chuẩn, xe sẽ khó lái ổn định, lốp mòn bất thường và có thể tốn thêm nhiên liệu. Việc cân chỉnh được thực hiện bằng máy chuyên dụng tại gara có thiết bị đo góc đặt bánh.

Dấu hiệu xe cần cân chỉnh thước lái

• Vô lăng lệch tâm khi chạy thẳng.
• Xe tự kéo lệch về một bên khi bỏ tay lái nhẹ trên đường bằng phẳng.
• Lốp mòn lệch ở mép trong hoặc mép ngoài.
• Lốp kêu rít khi vào cua ở tốc độ thấp.
• Vô lăng không tự trả về giữa sau khi đánh lái.
• Vừa đi qua ổ gà sâu, va chạm vỉa hè, hoặc vừa thay các chi tiết hệ thống treo, hệ thống lái.

Các dấu hiệu trên cũng có thể do áp suất lốp không đều, lốp hỏng cấu trúc, hay hệ thống treo và rotuyn lỏng. Vì vậy hãy cho thợ kiểm tra tổng thể trước khi cân chỉnh, vì nếu các chi tiết đang rơ lỏng thì cân chỉnh xong cũng không giữ được lâu.

Khi nào nên cân chỉnh?

Không có mốc duy nhất cho mọi xe, nhưng một số thời điểm thường được khuyến nghị:

1. Sau khi thay lốp mới, để tránh lốp mòn lệch ngay từ đầu.
2. Sau khi thay hoặc sửa hệ thống treo, rotuyn, cao su càng, thước lái.
3. Sau va chạm, đi vào ổ gà lớn hoặc leo vỉa hè mạnh.
4. Khi xuất hiện các dấu hiệu lệch lái hoặc mòn lốp bất thường.
5. Định kỳ theo khuyến cáo của hãng hoặc thợ, thường kết hợp với bảo dưỡng lớn.
6. Khi bạn vừa mua xe cũ chưa rõ lịch sử, nên kiểm tra góc đặt bánh như một phần rà soát ban đầu.

Đảo lốp là gì và vì sao nên làm?

Đảo lốp là đổi vị trí các lốp giữa bánh trước, bánh sau, và đôi khi giữa trái và phải. Lốp ở các vị trí khác nhau chịu tải và mòn khác nhau. Ví dụ ở xe dẫn động cầu trước, lốp trước thường mòn nhanh hơn do vừa chịu lực kéo vừa chịu lực lái và phanh. Đảo lốp giúp các lốp mòn đều hơn, kéo dài tuổi thọ bộ lốp và giữ độ bám ổn định.

Sơ đồ đảo lốp phụ thuộc loại lốp:

• Lốp thông thường, không có hướng lăn riêng: có thể đảo chéo hoặc đổi trước sau tùy khuyến cáo.
• Lốp có hướng lăn (có mũi tên trên hông lốp): chỉ đổi trước sau cùng một bên, không đổi bên trái sang phải trừ khi tháo lắp lại lốp trên mâm.
• Bộ lốp hai kích cỡ trước sau: thường không đảo chéo được, cần hỏi thợ.

Mốc đảo lốp thường được hãng lốp và hãng xe gợi ý trong sách hướng dẫn. Hãy làm theo đó và kết hợp kiểm tra áp suất, kiểm tra vết nứt hay phồng hông lốp. Nếu cần hướng dẫn chọn thời điểm thay lốp mới, hãy đọc khi nào thay lốp ô tô, và cách đọc thông số lốp ô tô để chọn đúng loại.

Cân bằng động có khác gì?

Cân bằng động xử lý việc bánh xe không đều khối lượng quanh trục quay, thường làm bằng cách gắn các miếng chì nhỏ lên vành. Nếu bánh mất cân bằng, bạn sẽ thấy vô lăng rung ở một dải tốc độ nhất định, thường khi chạy nhanh. Cân bằng động nên làm khi thay lốp, vá lốp, hoặc khi thấy rung. Nó không thay thế được cân chỉnh thước lái: bánh cân bằng tốt vẫn có thể lệch góc đặt.

Những lưu ý khi đi làm tại gara

• Hỏi gara có máy cân chỉnh đo bằng cảm biến hoặc 3D không, và yêu cầu xem thông số trước và sau khi chỉnh.
• Kiểm tra áp suất lốp đúng chuẩn trước khi cân chỉnh.
• Yêu cầu thợ kiểm tra rơ lỏng ở rotuyn, càng, cao su trước khi chỉnh.
• Sau khi chỉnh, lái thử để chắc vô lăng thẳng và xe không còn bị kéo lệch.
• Lưu phiếu kết quả để theo dõi lịch sử bảo dưỡng.

Liên quan gì đến việc mua và bán xe cũ?

Khi xem xe cũ, hãy nhìn các lốp: nếu mòn lệch một bên, đó là gợi ý xe từng bị lệch góc đặt, hoặc hệ thống treo có vấn đề. Lái thử trên đoạn đường thẳng, thả nhẹ tay lái để xem xe có kéo lệch hay không. Bài kiểm tra hệ thống lái xe cũ và checklist 20 điểm kiểm tra xe cũ sẽ giúp bạn rà soát có hệ thống. Các điểm bất thường này là căn cứ hợp lý khi thương lượng giá, còn mặt bằng giá chung bạn có thể xem tại trang định giá xe ô tô cũ của Mecar, là giá tham khảo từ tin rao bán công khai.

Nếu bạn là người bán, một bộ lốp mòn đều và xe chạy thẳng, êm sẽ tạo ấn tượng tốt khi khách lái thử. Xem thêm chuẩn bị xe trước khi bán.

Lời khuyên cuối

Hãy xem cân chỉnh thước lái, đảo lốp và cân bằng động như một bộ ba chăm sóc bánh xe. Chúng không tốn kém so với chi phí thay lốp sớm, nhưng giúp xe lái chính xác, an toàn và tiết kiệm hơn. Nhớ làm sau mỗi lần thay lốp hay sau va chạm mạnh, kiểm tra áp suất thường xuyên và lắng nghe những thay đổi nhỏ của chiếc xe.