Xe cũ máy dầu: kiểm tra kim phun, bơm cao áp, DPF và những điểm quan trọng
Nội dung bài viết
Xe máy dầu (diesel) được ưa chuộng ở dòng bán tải và SUV khung gầm rời nhờ mô-men xoắn lớn, bền bỉ và tiết kiệm nhiên liệu khi chạy đường dài. Tuy nhiên, động cơ dầu hiện đại dùng hệ thống phun nhiên liệu áp suất rất cao, turbo, van tuần hoàn khí xả và trên một số xe có bộ lọc hạt, nên sửa chữa có thể tốn kém nếu xe bị bỏ bê. Khi mua xe cũ máy dầu, hãy tập trung kiểm tra: khởi động lúc máy nguội, tiếng máy và độ rung, tình trạng kim phun và bơm cao áp, lọc nhiên liệu, turbo, van EGR, bộ lọc hạt DPF và màu khói xả.
Nếu bạn còn đang cân nhắc giữa hai loại động cơ, hãy đọc bài xe máy dầu hay máy xăng cũ trước. Bài này giả định bạn đã chọn máy dầu và cần biết cách kiểm tra.
1. Khởi động máy nguội
Hãy hẹn người bán không nổ máy trước khi bạn đến. Đặt tay lên capo để chắc chắn máy còn nguội. Khi khởi động:
- Xe máy dầu đời mới thường có bugi sấy (đèn hình lò xo trên đồng hồ). Chờ đèn tắt rồi mới đề, máy nên nổ sau vài vòng đề.
- Đề lâu mới nổ, nổ rồi rung giật mạnh, khói nhiều kéo dài có thể do bugi sấy, kim phun, bơm cao áp hoặc độ nén yếu.
- Tiếng máy dầu vốn to hơn máy xăng, nhưng phải đều. Tiếng gõ lục cục không đều, tiếng “lạch cạch” lớn khác thường cần được kỹ thuật viên nghe lại.
Các bước kiểm tra động cơ chung (rò rỉ dầu, nước làm mát, que thăm dầu, tiếng máy) bạn có thể làm theo bài kiểm tra động cơ xe cũ.
2. Kim phun và bơm cao áp
Phần lớn xe máy dầu phổ thông đời mới dùng hệ thống phun dầu điện tử áp suất cao (common rail): bơm cao áp nén nhiên liệu lên áp suất rất lớn, chứa trong ống phân phối và kim phun điện tử phun vào buồng đốt. Hệ thống này rất nhạy với chất lượng nhiên liệu: nước, cặn bẩn trong dầu có thể làm mòn bơm và kim phun.
Dấu hiệu kim phun hoặc bơm cao áp có vấn đề
- Máy rung, nổ không đều ở chế độ không tải.
- Khói đen nhiều khi tăng tốc, hao nhiên liệu bất thường.
- Khó nổ, đặc biệt lúc máy nguội; hoặc tắt máy giữa chừng.
- Tiếng gõ to ở một máy, mùi dầu sống trong khoang động cơ.
- Đèn check engine sáng, xe vào chế độ giảm công suất.
Kiểm tra như thế nào
Gara chuyên máy dầu hoặc đại lý có thể đo lượng dầu hồi của từng kim phun, đọc thông số hiệu chỉnh kim phun và áp suất ống phân phối qua máy chẩn đoán. Đây là bước rất đáng làm với xe máy dầu đã chạy nhiều. Ngoài ra, hãy hỏi chủ xe về lịch sử thay lọc nhiên liệu và việc xả nước ở cốc lọc (nếu có), vì đây là “lá chắn” bảo vệ bơm và kim phun.
3. Turbo và hệ thống khí nạp
Hầu hết xe máy dầu hiện nay đều có turbo, một số dùng turbo biến thiên hoặc tăng áp kép. Hãy kiểm tra rò rỉ dầu quanh turbo và đường ống intercooler, nghe tiếng rít bất thường, cảm nhận lực kéo khi tăng tốc. Chi tiết xem bài mua xe cũ động cơ tăng áp cần kiểm tra gì.
4. Van EGR và bộ lọc hạt DPF
Van tuần hoàn khí xả (EGR)
EGR đưa một phần khí xả quay lại buồng đốt để giảm khí thải. Theo thời gian, muội than có thể bám vào van và đường ống EGR, đặc biệt với xe thường chạy chậm, quãng ngắn. Dấu hiệu: máy yếu, khói đen, rung ở không tải, đèn báo lỗi. Gara có thể vệ sinh hoặc thay van tùy mức độ.
Bộ lọc hạt diesel (DPF)
Một số xe máy dầu đời mới có bộ lọc hạt trên đường xả để giữ muội than. Bộ lọc cần “tái sinh” định kỳ, tức là đốt sạch muội ở nhiệt độ cao, thường xảy ra khi xe chạy đường trường đủ lâu. Xe chủ yếu đi quãng ngắn trong phố có thể không đủ điều kiện tái sinh, dẫn tới báo lỗi tắc lọc. Khi kiểm tra:
- Hỏi xe có trang bị DPF không (tra sách hướng dẫn hoặc hỏi đại lý theo số khung).
- Xem đồng hồ có đèn báo hoặc thông báo liên quan đến bộ lọc hạt không.
- Nhờ gara đọc mức độ muội trong DPF và lịch sử tái sinh nếu thiết bị hỗ trợ.
- Hỏi rõ xe có bị tháo bỏ hoặc can thiệp DPF, EGR không. Việc can thiệp hệ thống xử lý khí thải có thể ảnh hưởng tới kiểm định khí thải và các yêu cầu theo quy định hiện hành.
Một số xe máy dầu đời mới còn có thể dùng thêm hệ thống xử lý khí thải bằng dung dịch chuyên dụng (thường gọi là AdBlue). Nếu xe có, hãy hỏi về việc châm dung dịch và kiểm tra đèn báo liên quan.
5. Đọc khói xả xe máy dầu
| Hiện tượng | Có thể liên quan |
|---|---|
| Khói đen nhẹ thoáng qua khi đạp ga mạnh | Có thể chấp nhận ở xe đời cũ không có DPF |
| Khói đen dày, kéo dài | Kim phun, turbo, EGR, lọc gió, rò rỉ khí nạp |
| Khói xanh, mùi dầu nhớt | Đốt dầu máy: turbo, xéc măng, phớt xu páp |
| Khói trắng kéo dài khi máy đã nóng | Kim phun phun kém, nước lọt vào buồng đốt |
| Gần như không thấy khói (xe có DPF) | Bình thường; nếu có khói rõ cần kiểm tra DPF |
6. Hộp số, ly hợp và gầm
Xe máy dầu thường là bán tải, SUV dùng để chở nặng, đi đường xấu. Hãy kiểm tra thêm ly hợp (xe số sàn), bánh đà, hộp số, hệ dẫn động 4 bánh nếu có, và gầm xe theo bài kiểm tra gầm xe ô tô cũ. Với bán tải, bạn có thể đọc thêm xe bán tải cũ nên mua.
Checklist nhanh trước khi mua
- Xem xe khi máy nguội, chú ý thời gian nổ và tiếng máy.
- Kiểm tra sổ bảo dưỡng: dầu máy, lọc dầu, lọc nhiên liệu, lọc gió.
- Quan sát khói xả khi nổ nguội và khi tăng tốc.
- Lái thử đủ dài, có đoạn tăng tốc và chạy tốc độ ổn định.
- Đưa xe đến gara chuyên máy dầu hoặc đại lý: quét lỗi, đo kim phun, kiểm tra turbo, EGR, DPF.
- Kiểm tra gầm, ly hợp, hộp số, hệ dẫn động.
Lời khuyên cuối
Xe máy dầu được chăm sóc tốt có thể rất bền, nhưng chi phí sửa hệ thống phun nhiên liệu hay xử lý khí thải không nhỏ. Vì vậy đừng tiếc khoản phí đưa xe đến gara chuyên máy dầu hoặc đại lý kiểm tra trước khi mua, và dùng kết quả đó để thương lượng. Kết hợp với checklist 20 điểm kiểm tra xe cũ và tra giá tham khảo các dòng phổ biến như Ford Everest, Toyota Fortuner trên Mecar để có quyết định chắc chắn hơn.